काठमाडौँ — नेपालमा अझै पनि ५ वर्षमुनिका प्रति एक हजार बालबालिकामध्ये ३१ जनाको मृत्यु हुने गरेको तथ्याङ्क सार्वजनिक भएको छ।

राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले सोमबार सार्वजनिक गरेको ‘नेपाल बहुसूचक सर्वेक्षण २०८१/८२’ को नतिजाले बाल मृत्युदरमा सुधार आए पनि प्रादेशिक असमानता भने कायमै रहेको देखाएको हो।

कार्यालयले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कअनुसार प्रति एक हजार जीवित जन्मेका शिशुहरूमध्ये २७ जनाको एक वर्ष उमेर नपुग्दै मृत्यु हुने गरेको छ। त्यसैगरी, जन्मेको एक महिना पनि नपुग्दै मृत्यु हुने नवजात शिशुको संख्या प्रति एक हजारमा १७ जना रहेको छ। यो तथ्याङ्कले नेपालमा बाल स्वास्थ्यको क्षेत्रमा अझै धेरै काम गर्न बाँकी रहेको स्पष्ट पारेको छ।

सर्वेक्षणले सातै प्रदेशमध्ये सुदूरपश्चिम प्रदेशको अवस्था निकै दयनीय रहेको देखाएको छ। नवजात शिशु, शिशु र ५ वर्षमुनिका बालबालिकाको मृत्युदर सुदूरपश्चिममा अन्य प्रदेशको तुलनामा सबैभन्दा उच्च देखिएको छ।

सुदूरपश्चिममा प्रति एक हजार जन्ममा ४८ जना बालबालिकाको ५ वर्ष नपुग्दै मृत्यु हुने गरेको छ, जुन राष्ट्रिय औसतभन्दा निकै बढी हो। त्यस्तै, सोही प्रदेशमा प्रति एक हजार जन्ममा ३८ जना शिशुको एक वर्ष नपुग्दै र २६ जना नवजात शिशुको एक महिना नपुग्दै मृत्यु हुने गरेको पाइएको छ।

यसको ठीक विपरीत बागमती र गण्डकी प्रदेशको अवस्था भने तुलनात्मक रूपमा राम्रो देखिएको छ। बागमती प्रदेशमा नवजात शिशु मृत्युदर सबैभन्दा कम अर्थात् प्रति एक हजारमा १० जना र शिशु मृत्युदर १७ जना रहेको छ। ५ वर्षमुनिका बालबालिकाको मृत्युदर हेर्दा गण्डकी प्रदेशको अवस्था सबैभन्दा राम्रो देखिएको छ, जहाँ प्रति एक हजारमा २० जना बालबालिकाको मृत्यु हुने गरेको तथ्याङ्कले देखाएको छ।

राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले यो सर्वेक्षण नेपालमा महिला तथा बालबालिकाको अवस्थाबारे राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय स्तरको अनुगमन मूल्यांकन गर्न र योजना तर्जुमाका लागि आवश्यक तथ्याङ्क उपलब्ध गराउन सञ्चालन गरेको जनाएको छ। यो नेपालको चौथो बहुसूचक सर्वेक्षण हो।