सोमवार, कार्तिक १०, २०७७
  • होमपेज
  • कला /साहित्य
  • अधर्मी (लघु कथा)

अधर्मी (लघु कथा)

  • आइतवार, अशोज २५, २०७७
अधर्मी (लघु कथा)
          सुरेशकुमार पान्डे

बिहानै नुहाई धोई गरेर नाथले ध्वजा बान्दै थिए!कुवा नजिकै एउटा खिरुवाको रुखमा!त्यही बेला पानी ल्याउँन भनेर टुप्लुक्कै सेते पँधेरामा गाग्रि लिएर पुग्छ।बिहानको मौशम अलि चिसै हुँन्छ सो नुहाउँदा नाथ काट्टठिए झैँ देखिन्थे।दँशैको बेला भयकोले गाउँ घरमा बिदेश बाट लाहुरेहरु स्वादेश फर्किने लहर त थियो तरपनि पहिलेको जस्तो खुसिको माहोल भने थिएन।कोरोना वाईरसका कारण देशमा छे सए जना भन्दा पनि बढी मरी सकेका थियो।देशभरी कोरोना संक्रमण बढ्दै थियो।अहिले केहि मैना पहिले आएका परदेश बाट मज्दुरहरु अब कहिलेई बिदेश जाँदैनौ भन्नेहरु पुनःपरदेश तिर फर्किनेको लहरनै थियो ।आखिर के खाएर देशभित्र बसुन बिचरा बेरोजगार जे हौश सबैका आ-आफ्नै समस्याहरु हुँन्छन।सेते भर्खर कुवामा पुगेर गाग्रि भर्दै थियो,जुठे बिस्वक्रमा पनि त्यँही टुप्लुक्कै आएर अलिक टाडा आफ्नो गाग्रि राखेर उभिएको थियो।जुठे अलि पर बस है! मेरो त्यो भाँडो छोलास भन्दै नाथ एकासी जर्किदै आउँछन।हौश बाजे छोईदिन्न मैले हजूरको भाँडो भन्दै जुठे अँझै पर बस्छ।
नाथले पानी को त्यो बाल्टि माझेर भरेर निस्किन्छन त्यँहा बाट सेतेले गाग्रि भरेर बसेको थियो हात मुख धोयो तरपनि जुठे कुवाको नजिक आएको थिएन।त्यो देखेर भर न भाई पानी किन त्यति पर बसेकाछौ?सेतेले जुठेलाई सोध्छ।दाई हजूरको गाग्रि छोईएला भनेर हो हजूरले पानी भरेर राख्नु भयकोछ त्यो पानी छोईएला भनेर हो!जुठेले भन्छ।होर केही हुँदैन छोईएपनि भर पानी होईन दाई म अलि पछि भर्छु नुहाउँन पनिछ भनेर उस्लै जवाफ दिन्छ।आखिर पँधेरो त एउटै हो गाग्रि छोए बिल्टो हुँने पँधेरो ता छुँ नै पर्छ।
जुठेको मन मष्तिकमा ‘म अछुत हुँ मैले कसैको पानी छोईदिन हुँदैन’भन्ने बिचारको छाप छ।किन की कयौँ पटक जुठेले छुवाछुतको बिषयलाई लिएर अपमान ब्यहोर्नु परेको थियो।एक पटक नाथले जुठेलाई पानी छोएकै आरोपमा पिटेका रैछन।सेते एउटा लाहूर बाट गएको युवाहो,जस्ले भारतमा बस्दा सम्म नेपाली एकतामा सेवा गर्दा कयौँ बिचारहरु सिकेको थियो।तर भारतमा जति अनुसाशन थियो त्यो गाउँ घरमा भने देखिदैनथ्यो।नाथ आफैपनि आफुलाई कम्युनिष्टको महान नेता सम्झिन्थ्यो।तर पुरानो रुढीवादी ब्याक्ति मात्र होईन एक नम्वरको सोशक फटाह पनि थियो।उस्ले गाई भैँशीलाई नुन हाल्न भनेर रोकेको (नुन थलो) चौर पनि कब्जा जमाएको सबै गाउँलेलाई थाहाछ तर पनि कोई चुँ गरेर बोल्दैनन।भनिन्छ “जस्को लाठी उसैको भैँशी”गाउँ घरमा पनि त्यहि चाल छ।होईन भाई आईजाउ पानी भर नुहाउ म पनि अब जान्छु भन्दै सेतेले गाग्रि उठाएर डोकामा राख्छ।अहिले बिस्तारै मौसम मा परिवर्तन आएको थियो।अब पूर्व तिर रक्तिम किरणहरु देखिन थालेका थिए।
दाई मैले धेरै धर्मीहरु देखेको छुँ जस्ले खुब ढुङ्गा लाई देवता भनेर पुजा गर्छन खिर्वामा ध्वजा बाने तीनैले पिपल पुज्छन घरमा ध्वजा बान्छन,कुल कुलानी पुज्छन अनि जिउँदा मानिशलाई अपमान गर्छन,हेला गर्छन।हाम्रो सरीरमा पनि रगतछ दाई तर उनिहरुको सरीरमा रगत सँग मिसिएको बिषछ। त्यसैले गरिब गरिबको बिचमा पनि एकता हुँन सकेको छैन।त्यसैले त मुट्ठिभर धनीहरुले असंख्या मज्दुर श्रमजीवी बर्गको दोहन गरेका हुँन्छन!भन्दै जुठे निरास हुँन्छ।जुठे एकजना पढे लेखेको लगन सिल ईमान्दर ब्याक्ति हो।उस्ले पनि कयौँ मैना बिदेशमा गयर होटेलमा भान्शे देखी भाँडा माज्ने काम गरेको मान्छे हो।
दाई भारतमा त हामिहरुले पनि भान्शे भयर काम गरिम यँहा भन्दा त भारतमा धेरै ठिक छ बरु।कम्तिमा कुनजातको होश भनेर अपमान ता गर्दैनन।यँहा त पाईलैई पछि अपमान सहेर बाँच्नु पर्छ!भन्छ।मान्छे-मान्छेको बिचमा पनि गाउँ घरमा यस्तै अपमान गर्छन जातिय बिभेद गर्छन भन्दै जुठे ले आफ्नो गाग्रि कुवाको नजिकै ल्याउँछ र पानी भर्न थाल्छ।
कस्तो धर्म हो मानिसलाई अपमान गरेर ढुङा पुज्ने पद्धती धेरै खराब छ।हाम्रो देशमा आमा बाउलाई हेला गर्ने अनि ढुङ्गा पुजेर धर्म गरेको ठान्छन यिनीहरुले यो ठाउँमा त
नाथ जस्ता मान्छेको ब्यापक्ता छ।उनिहरुले अरुलाई अपमान गर्ने ब्यबहार लाई ठिक भन्न सकिदैन। सेते ले भन्छ।दिन भरी मान्छेको अपमान गरे अनि यिनै तिन सल्ला उफ्रेर आफुलाई धर्मात्मा बताउँछन।तर यिनिहरुनै घोर अप्राधीहरू हुँन दाई!जुठेले कुरा थपछ।होनी तर दलित समाजले निडर भयर जन चेतना जगाउँने पहेल गरि राख्नु पर्छ भाई,!भन्दै सेतेपनि त्यँहा बाट बिदा हुँन्छ।जुठेले सेतेलाई उस्का आँखाले देख्न सक्दा सम्म एककोह्रो हेरी राख्छ।कास यो लाहूरे यो गाउँमा बस्दो हो!भन्दै उस्ले पनि बाटो नाप्छ।कुवा एक्लै बसेकोछ पानी लिन आउँने मगर, बाहुँन वा दिलत लाई होईन मात्र मान्छेलाई कुरेर बसेकोछ त्यो पानीको कुवा।११-१०-२०२०,
(कथा काल्पनिक हो यस्का पात्र र उन्का नाम पनि काल्पनिक हुँन।कसैको निजि जिवन सँग मेल खान गयकोमा मात्र सञ्जोग हुँनेछ।)

चर्चामा

सम्बन्धित समाचार

स्टोक्सको शतकमा राजस्थानले मुम्बईलाई हरायो
स्टोक्सको शतकमा राजस्थानले मुम्बईलाई हरायो
राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीको दसैं शुभकामना
राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीको दसैं शुभकामना
उदाउदै गरेका दिपेश समर्पण
उदाउदै गरेका दिपेश समर्पण
‘परदेशी आयो कोशेली ल्यायो’ गितको म्युजिक भिडियो सार्वजनिक
‘परदेशी आयो कोशेली ल्यायो’ गितको म्युजिक भिडियो सार्वजनिक
कैलालीमा २ किशोरीमाथि सामूहिक बलात्कार, ८ जना पक्राउ
कैलालीमा २ किशोरीमाथि सामूहिक बलात्कार, ८ जना पक्राउ
आज बडादशैँ, बिहान १० बजेर १९ मिनेटमा टीकाको उत्तम साइतधनगढीः दुर्गापक्षको मुख्य दिन आज विजयादशमी मान्यजनको हातबाट नवदुर्गाको प्रसादका रुपमा शुभ साइतको प्रतीक रातो टीका एवं समृद्धिको प्रतीक जमरा लगाएर मनाइँदैछ । घटस्थापनाका दिन स्थापना गरिएको घडाबाट अभिषेक गरी विजयादशमीको टीका लगाइन्छ ।  आश्विन शुक्ल दशमीका दिनमा मनाइने विजयादशमी पर्व आज हर्षोल्लासका साथ मान्यजनबाट दुर्गाभवानीको प्रसादस्वरुप टीका र  जमरा थापेर मनाइन्छ । नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले आज देवी विसर्जनको साइत बिहान १० बजेर ११ मिनेटमा रहेको जनाएको छ ।    टीकाप्रसाद ग्रहण गर्न साइत खोज्नेका लागि भने १० बजेर १९ मिनेटमा उत्तम रहेको समितिका अध्यक्ष प्रा डा रामचन्द्र गौतमले  जानकारी दिए । विजयादशमी आफैंँमा शुभ दिन भएकाले आज टीका लगाउन सामान्य मानिसले साइत खोज्नु नपर्ने पनि उनले बताए ।  “राज्य सञ्चालकले भने साइतमै टीका लगाउनुपर्छ, राज्य सञ्चालकले शुभसाइतमा टीका लगाउँदा प्रभु, मन्त्र र उत्साहशक्ति प्राप्त हुने शास्त्रीय वचन रहेकाले साइत दिइएको हो, साइतमै टीका लगाउँदा देवीको शक्ति प्राप्त हुन्छ” धर्मशास्त्रविद् प्रा डा गौतमले भने ।   लगाइमाग्ने पश्चिम, लगाइदिने पूर्व फर्कनुपर्ने  आज विजयादशमीको दिन चन्द्रमा कुम्भ राशिमा रहेकाले टीका लगाइमाग्ने मानिस पश्चिम फर्कनुपर्छ । टीका लगाइदिनेले भने पूर्व फर्केर बस्नुपर्ने शास्त्रीय मान्यता छ । चन्द्रमालाई दाहिने र सम्मुख पार्दा शुभ हुने भएकाले यसो गर्नुपर्ने अध्यक्ष गौतमले सुनाए ।  आजदेखि पूर्णिमासम्म मान्यजनबाट दुर्गाको प्रसादका रुपमा टीका ग्रहण गर्दा अन्य फूलका साथै घटस्थापनाका दिनमा वैदिक विधिपूर्वक राखिएको पहेँलो जमरालाई समृद्धिको प्रतीकको रुप मानी लगाइन्छ । जमराले विभिन्न रोगव्याधिमा औषधिको रुपमा काम गर्ने तथ्य वैज्ञानिकरुपमा समेत पुष्टि भइसकेको छ ।  कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण फैलिरहेकाले  जमराको रस सेवन गर्नाले रोग प्रतिरोधी क्षमता वृद्धि हुने आयुर्वेदका चिकित्सकको भनाइ छ ।    घटस्थापनामा स्थापना गरिएको पूर्ण कलशको जलबाट अभिषेक गरेपछि वर्षभर शान्ति हुने भएकाले आज मान्यजनबाट टीका र प्रसाद लगाउनुअघि अभिषेक गर्ने गरिएको हो ।  असत्यमाथि सत्य र आसुरीशक्तिमाथि दैवीशक्तिको विजयको प्रतीकका रुपमा मनाइने विजयादशमी बडादशँैंकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण दिन हो । सत्ययुगमा देवीले महिषासुर र त्रेता युगमा रामले असत्यको प्रतीक रावणमाथि आजकै दिन विजय प्राप्त गरेकाले त्यही समयदेखि विजयादशमी मनाउन शुरु गरिएको धार्मिक विश्वास छ ।  आजकै दिन मौर्यसम्राट् अशोकले शस्त्रास्त्र परित्याग गरेकाले बौद्धहरु शस्त्रपरित्याग दिवस मनाउँछन् ।  गुरु पुरोहित, हजुरबा, हजुरआमा, बा, आमा, मान्यजन तथा ठूलाबडाका हातबाट नवदुर्गाभवानीको टीका, जमरा तथा प्रसाद थापी यश, ऐश्वर्य वृद्धि, काम गर्ने क्षमतामा वृद्धि एवं दीर्घायु प्राप्त होस् भनी आशीर्वाद लिइन्छ ।    विजयादशमीमा टीका लगाइदिँदा यस्ता मन्त्रले आशीर्वाद दिने गरिन्छ  आयुद्रोणसुते श्रियं  दशरथे शत्रुक्षयं राघवे ।   ऐश्वर्यं नहुषे गतिश्च पवने मानं च दुर्योधने ।।  शौर्यं शान्तनवे बलं हलधरे दानं च कुन्तीसुते ।  विज्ञानं विदुरे भवतु भवतां कीर्तिश्च नारायणे ।।   यो मन्त्र विशेषगरी पुरुषलाई टीका लगाउँदा आशीर्वाद दिन भनिन्छ । महिलालाई भने दुर्गादेवीको स्वरुप मानेर  आशीर्वाद दिइन्छः   जयन्ती मङ्गलाकाली भद्रकाली कपालिनी  ।  दुर्गा क्षमा शिवा धात्री स्वाहा स्वधा नमोऽस्तुते ।।  आजदेखि कोजाग्रत पूर्णिमाका दिनसम्म मान्यजनबाट दुर्गाको प्रसादस्वरुप टीका, जमरा र आशीर्वाद थाप्न हिंँड्ने मानिसको बाटामा भीड लाग्ने गरे पनि यस वर्ष कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणका कारण सुरक्षित हुनुपर्नेछ । मान्यजनसँग आशीर्वाद लिन जाँदा तिनैलाई जोखिममा नपार्ने गरी सचेतता अपनाउन समितिले आह्वान गरेको छ ।   तुलजा भवानी यात्रा   महानवमीका अवसरमा आइतबार हनुमानढोकास्थित तलेजु भवानी मन्दिर कोरोनाको त्रासका कारण नखुले पनि भौतिक दूरी कायम गरी सोमबार तुलजा भवानी यात्रा भने गरिने जनाइएको छ । तलेजु भवानीको मन्दिर वर्षमा एक दिन मात्र महानवमीका दिन खोल्ने प्रचलन थियो ।   समितिले दिएको साइतमा बिहान ८ ः ४७ बजे भवानी यात्रा शुरु गरिनेछ । भवानीलाई स्थिरासन भने बिहान ९ः४९ बजे नै गरिनेछ । यसैगरी खड्गयात्रा पनि सोमबार नै गरिने जनाइएको छ ।
आज बडादशैँ, बिहान १० बजेर १९ मिनेटमा टीकाको उत्तम साइतधनगढीः दुर्गापक्षको मुख्य दिन आज विजयादशमी मान्यजनको हातबाट नवदुर्गाको प्रसादका रुपमा शुभ साइतको प्रतीक रातो टीका एवं समृद्धिको प्रतीक जमरा लगाएर मनाइँदैछ । घटस्थापनाका दिन स्थापना गरिएको घडाबाट अभिषेक गरी विजयादशमीको टीका लगाइन्छ । आश्विन शुक्ल दशमीका दिनमा मनाइने विजयादशमी पर्व आज हर्षोल्लासका साथ मान्यजनबाट दुर्गाभवानीको प्रसादस्वरुप टीका र जमरा थापेर मनाइन्छ । नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले आज देवी विसर्जनको साइत बिहान १० बजेर ११ मिनेटमा रहेको जनाएको छ । टीकाप्रसाद ग्रहण गर्न साइत खोज्नेका लागि भने १० बजेर १९ मिनेटमा उत्तम रहेको समितिका अध्यक्ष प्रा डा रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिए । विजयादशमी आफैंँमा शुभ दिन भएकाले आज टीका लगाउन सामान्य मानिसले साइत खोज्नु नपर्ने पनि उनले बताए । “राज्य सञ्चालकले भने साइतमै टीका लगाउनुपर्छ, राज्य सञ्चालकले शुभसाइतमा टीका लगाउँदा प्रभु, मन्त्र र उत्साहशक्ति प्राप्त हुने शास्त्रीय वचन रहेकाले साइत दिइएको हो, साइतमै टीका लगाउँदा देवीको शक्ति प्राप्त हुन्छ” धर्मशास्त्रविद् प्रा डा गौतमले भने । लगाइमाग्ने पश्चिम, लगाइदिने पूर्व फर्कनुपर्ने आज विजयादशमीको दिन चन्द्रमा कुम्भ राशिमा रहेकाले टीका लगाइमाग्ने मानिस पश्चिम फर्कनुपर्छ । टीका लगाइदिनेले भने पूर्व फर्केर बस्नुपर्ने शास्त्रीय मान्यता छ । चन्द्रमालाई दाहिने र सम्मुख पार्दा शुभ हुने भएकाले यसो गर्नुपर्ने अध्यक्ष गौतमले सुनाए । आजदेखि पूर्णिमासम्म मान्यजनबाट दुर्गाको प्रसादका रुपमा टीका ग्रहण गर्दा अन्य फूलका साथै घटस्थापनाका दिनमा वैदिक विधिपूर्वक राखिएको पहेँलो जमरालाई समृद्धिको प्रतीकको रुप मानी लगाइन्छ । जमराले विभिन्न रोगव्याधिमा औषधिको रुपमा काम गर्ने तथ्य वैज्ञानिकरुपमा समेत पुष्टि भइसकेको छ । कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण फैलिरहेकाले जमराको रस सेवन गर्नाले रोग प्रतिरोधी क्षमता वृद्धि हुने आयुर्वेदका चिकित्सकको भनाइ छ । घटस्थापनामा स्थापना गरिएको पूर्ण कलशको जलबाट अभिषेक गरेपछि वर्षभर शान्ति हुने भएकाले आज मान्यजनबाट टीका र प्रसाद लगाउनुअघि अभिषेक गर्ने गरिएको हो । असत्यमाथि सत्य र आसुरीशक्तिमाथि दैवीशक्तिको विजयको प्रतीकका रुपमा मनाइने विजयादशमी बडादशँैंकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण दिन हो । सत्ययुगमा देवीले महिषासुर र त्रेता युगमा रामले असत्यको प्रतीक रावणमाथि आजकै दिन विजय प्राप्त गरेकाले त्यही समयदेखि विजयादशमी मनाउन शुरु गरिएको धार्मिक विश्वास छ । आजकै दिन मौर्यसम्राट् अशोकले शस्त्रास्त्र परित्याग गरेकाले बौद्धहरु शस्त्रपरित्याग दिवस मनाउँछन् । गुरु पुरोहित, हजुरबा, हजुरआमा, बा, आमा, मान्यजन तथा ठूलाबडाका हातबाट नवदुर्गाभवानीको टीका, जमरा तथा प्रसाद थापी यश, ऐश्वर्य वृद्धि, काम गर्ने क्षमतामा वृद्धि एवं दीर्घायु प्राप्त होस् भनी आशीर्वाद लिइन्छ । विजयादशमीमा टीका लगाइदिँदा यस्ता मन्त्रले आशीर्वाद दिने गरिन्छ आयुद्रोणसुते श्रियं दशरथे शत्रुक्षयं राघवे । ऐश्वर्यं नहुषे गतिश्च पवने मानं च दुर्योधने ।। शौर्यं शान्तनवे बलं हलधरे दानं च कुन्तीसुते । विज्ञानं विदुरे भवतु भवतां कीर्तिश्च नारायणे ।। यो मन्त्र विशेषगरी पुरुषलाई टीका लगाउँदा आशीर्वाद दिन भनिन्छ । महिलालाई भने दुर्गादेवीको स्वरुप मानेर आशीर्वाद दिइन्छः जयन्ती मङ्गलाकाली भद्रकाली कपालिनी । दुर्गा क्षमा शिवा धात्री स्वाहा स्वधा नमोऽस्तुते ।। आजदेखि कोजाग्रत पूर्णिमाका दिनसम्म मान्यजनबाट दुर्गाको प्रसादस्वरुप टीका, जमरा र आशीर्वाद थाप्न हिंँड्ने मानिसको बाटामा भीड लाग्ने गरे पनि यस वर्ष कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणका कारण सुरक्षित हुनुपर्नेछ । मान्यजनसँग आशीर्वाद लिन जाँदा तिनैलाई जोखिममा नपार्ने गरी सचेतता अपनाउन समितिले आह्वान गरेको छ । तुलजा भवानी यात्रा महानवमीका अवसरमा आइतबार हनुमानढोकास्थित तलेजु भवानी मन्दिर कोरोनाको त्रासका कारण नखुले पनि भौतिक दूरी कायम गरी सोमबार तुलजा भवानी यात्रा भने गरिने जनाइएको छ । तलेजु भवानीको मन्दिर वर्षमा एक दिन मात्र महानवमीका दिन खोल्ने प्रचलन थियो । समितिले दिएको साइतमा बिहान ८ ः ४७ बजे भवानी यात्रा शुरु गरिनेछ । भवानीलाई स्थिरासन भने बिहान ९ः४९ बजे नै गरिनेछ । यसैगरी खड्गयात्रा पनि सोमबार नै गरिने जनाइएको छ ।