विचार/ब्लग

“अधुरो रानीसैन यात्रा ”

२ दिन अगाडि

सुदूरपश्चिम प्रदेशको बाजुरा जिल्ला हिमाली गाउँपालिका वडा नम्बर ३ मा पर्ने साइपाल हिमालको पुर्वी बेसक्याम्प रानीसैन (रानीखर्क)को पर्यटकीय क्षेत्र विकास, देश तथा विदेशलाई चिनाउने र पर्यटन प्रवद्र्धनका आधारभूत कार्य निर्माण गर्न असल उद्देश्यले हिमाली गाउँपालिकाले गाउँ कार्यपालिकाको निर्णय बमोजिम रानीसैन बहस कार्यक्रम तय गर्‍यो । सोही अनुसार बाजुरा र हुम्ला जिल्लामा रहेका राजनितीज्ञ, जनप्रतिनिधी, प्रशासन […]

प्रवास

सुदूरपश्चिमेली समाज जापानको आठौँ अधिवेशन: ‘सौराई’ मेट्ने चौतारी र भरोसाको केन्द्र बनोस्

५ दिन अगाडि

काँधमा झुण्डिएको एउटा झोला, आँखाभरि सपना र मनभरि बाध्यता बोकेर गड्डाचौकी नाकामा लाइन लाग्ने सुदूरपश्चिमेलीहरूको कथा हिजोआज बदलिएको छ । हिजोका दिनमा रोजगारीका लागि भारतका बम्बई (मुम्बई), दिल्ली वा कालापहाड दगुर्ने गोडाहरू आज त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हुँदै जापानका हानेदा र नारिता विमानस्थलमा ओर्लन थालेका छन् । अहिले जापानमा विद्यार्थी, कामदार वा विभिन्न भिसामा भित्रिने सुदूरपश्चिमेलीहरूको […]

कला /साहित्य

भूकम्पको १० वर्ष: शंखमुलको त्यो त्रास र जापानको यो ‘कन्फिडेन्स’

१ महिना अगाडि

वीरबहादुर विष्ट–ठ्याक्कै १० वर्ष बितेछ। तर आँखा चिम्लिँदा आजै जस्तो लाग्छ— २०७२ साल वैशाख १२ गतेको त्यो कालो मध्यान्ह। म शंखमुलको एउटा पसलभित्र बसिरहेको थिएँ। एकाएक जमिन यसरी हल्लियो कि मानौं पातालबाटै केही बिष्फोट हुँदैछ। सटरहरू आफैं बन्द भए। छिमेकी पसलको भाइ र म हतार-हतार काउन्टर टेबल मुनि पस्यौँ। बाहिर ‘भूकम्प! भूकम्प!’ भन्दै मानिसहरूको रुवाबासी […]

विचार/ब्लग

धूम्रपान तथा सुर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रणको आवश्यकता

२ महिना अगाडि

आधुनिक युगमा मानिसको जीवनशैलीमा आएको परिवर्तनसँगै विभिन्न प्रकारका हानिकारक बानीहरू पनि बढ्दै गएका छन्। तीमध्ये धूम्रपान तथा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन एक गम्भीर सार्वजनिक स्वास्थ्य समस्याका रूपमा स्थापित भएको छ। सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोगले व्यक्तिको स्वास्थ्यमा मात्र नभई सामाजिक, आर्थिक तथा वातावरणीय क्षेत्रमा समेत नकारात्मक प्रभाव पार्ने गर्दछ। यसैले यसको नियन्त्रण आजको अपरिहार्य आवश्यकता बनेको छ। सुर्तीजन्य […]

विचार/ब्लग

पोलिथिन झोलाको प्रयोगलाइ निरुत्साहित पारौं

२ महिना अगाडि

आजको आधुनिक जीवनशैलीमा पोलिथिन झोला दैनिक जीवनको अभिन्न हिस्सा बनेको छ। हलुका, रंगीचंगी, टिकाउ र सजिलै प्रयोग गर्न मिल्ने भएकाले मानिसहरूलाई सहज देखिए पनि यसको प्रयोगले स्वास्थ्य, वातावरण, ऊर्जा र आर्थिक स्रोतमा गम्भीर असर पुर्याउँछ। बजारमा सामान ल्याउँदा, खानेकुरा राख्दा, तरकारी तथा अन्य दैनिक आवश्यकताका लागि प्रयोग गरिने यी झोलाहरूले हाम्रो जीवनलाई सुविधाजनक बनाउने त […]

विचार/ब्लग

राजनीतिमुक्त शिक्षाको शुक्ष्मचित्र

२ महिना अगाडि

शिक्षा कुनै पनि राष्ट्रको विकासको मेरुदण्ड हो र त्यहाँ बस्ने जनताहरूको भविष्य बनाउने एउटा सशक्त साधन हो।। विद्यालय विश्वविद्यालय अथवाशिक्षण संस्थाहरू ज्ञान सिप कलाकौशल तथा प्रवृत्ति प्राप्त गर्ने मन्दिर र भविष्यका नागरिक निर्माण गर्ने पवित्रस्थान हुन। तर, वर्तमान परिपेक्षमा नेपालका अधिकांश शिक्षण संस्थाहरू दलीय राजनीतिको भागबण्डा तथा चपेटामा परेका छन। यस्तो अवस्थामा ‘राजनीतिमुक्त शिक्षण संस्था’ […]

बडिमालिका बिशेष

फर्केर हेर्दा दुई दशकअघिको एसएलसी: बन्दुकको घेराभित्रको त्यो ‘फलामे ढोका’

२ महिना अगाडि

“ए भाई, पछाडि नफर्क!” झ्यालबाट आएको कडा आवाजले म झसंग भएँ। झ्यालमा हतियारधारी नेपाली सेनाका जवान थिए। जनयुद्ध रोकिए पनि पूर्ण शान्ति स्थापना भइसकेको थिएन। त्यो २०६२ साल चैत १० गतेको दिन थियो— मेरो एसएलसी (SLC) अन्तर्गत अङ्ग्रेजी विषयको परीक्षा। कक्षा ६ देखि पढेको आफ्नै विद्यालय भए पनि ‘फलामे ढोका’ मानिने एसएलसीको डर नै बेग्लै […]

ब्रेक्इङ न्युज

ओली र लेखकलाई पक्रन मात्र कार्की आयोग बनाईएको हो ?

२ महिना अगाडि

भदाै २३ र २४ गतेको जेन-जी आन्दोलन पछि देशमा निकै उतार चढाव भयाे । अकल्पनिय फेरबदल भयो । भदाै २३ गते बेलुकीसम्म पनि पछिल्लो २४ गते देश यसरी खरानी हाेला साेचिएको थिएन । देशकाे प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूलाई ज्यान बचाउन सेनाकाे हेलिकप्टर चाहिएला सोचिएन । देशकाे उच्च नेतृत्वका घर र सम्पत्ति निमेशमै खरानी बन्ला साेचिएन । […]

विचार/ब्लग

फागुन २१ : राष्ट्रको निर्णय, जनताको जिम्मेवारी

३ महिना अगाडि

नेपाल फेरि एक ऐतिहासिक मोडमा उभिएको छ। २०८४ सालमा हुने भनिएको आमनिर्वाचन अप्रत्याशित राजनीतिक परिस्थितिका कारण १.५ बर्ष अगाडि नै मध्यावधि निर्वाचनमा परिणत भएको छ। देशले छोटो अवधिमा पटक–पटक सरकार परिवर्तन, गठबन्धनको फेरबदल, अविश्वास प्रस्ताव र सत्ताको अंकगणितको खेल देखिसकेको छ। जनताको धैर्य, आशा र विश्वास पटक–पटक परीक्षामा परेका छन्। यही असन्तोष र अस्थिरताले अन्ततः […]

कोशी प्रदेश

“ट्रक कि बस?”— नेपालको सार्वजनिक यातायात र यात्रुको पीडा

३ महिना अगाडि

आइतबारको दिन थियाे, घर बिदामा आएको समय। तर मनमा शान्ति थिएन। अर्को दिन अफिस पुग्नै पर्ने बाध्यता थियो। त्यसैले धनगढीबाट बाजुरा (मार्तडी) नगइ नहुने अवस्था बन्यो। यात्रा गर्न निस्किँदा मनमा सधैं आशा हुन्छ — सुरक्षित रूपमा गन्तव्य पुगिएला। तर हाम्रो सार्वजनिक यातायातको वास्तविकता भने त्यो आशाभन्दा धेरै फरक छ। बसपार्कमा टिकटको अवस्था बुझ्न एक चिनेको […]

विचार/ब्लग

प्राकृतिक सुन्दरतामा धनी बाजुरा, बिकास र सुशासनमा कमजोर

३ महिना अगाडि

बाजुरा जिल्ला विकासको दृष्टिकोणले नेपालका पछाडि परेका जिल्लामध्ये एक हो। प्राकृतिक, धार्मिक र सांस्कृतिक सम्पदाले धनी भए पनि पूर्वाधार, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र सुशासनका क्षेत्रमा अझै धेरै काम गर्नुपर्ने अवस्था छ। देशमा विभिन्न राजनीतिक परिवर्तन भए !राणा शासनदेखि प्रजातन्त्र, गणतन्त्र र संघीय व्यवस्था सम्म तर बाजुराका आम नागरिकले ती परिवर्तनहरूको प्रत्यक्ष लाभ पर्याप्त रूपमा पाउन […]

विचार/ब्लग

बानादेव देवताको कथा

३ महिना अगाडि

विक्रम संवत १६०० सालको कुरा हो। नेपालमा विभिन्न राज्यहरू फैलिएका थिए। तीमध्ये कर्णाली राज्यको सिँजा राज्य पनि आफ्नो समयको शक्तिशाली र प्रसिद्ध राज्य थियो। राज्य संचालनका क्रममा एक दिन राजसभामा बैठक चलिरहेको थियो। सभा हलमा उपस्थित सदस्यहरू गम्भीर मुद्रा लिएर ऐतिहासिक निर्णयहरूमा विचार गरिरहेका थिए। तर त्यही क्रममा एक जना मानिस अचानक हास्यो। सभामा उपस्थित […]

विचार/ब्लग

पैंतीस वर्षको शासन : उपलब्धिको खोजी र उत्तरदायित्वको प्रश्न?

४ महिना अगाडि

नेपालमा बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना भएको करिब पैंतीस वर्ष पूरा भइसकेको छ। यस अवधिमा राजनीतिक परिवर्तनका नाममा धेरै आन्दोलन भए, संविधान फेरियो, शासन प्रणाली बद्लियो, तर राज्य सञ्चालनको मूल प्रवृत्तिमा अपेक्षित परिवर्तन देखिन सकेन। सरकारहरू पटक–पटक फेरिए, सत्ता गठबन्धन बने र भत्किए, तर सत्ता चलाउने राजनीतिक वर्ग प्रायः उही रह्यो। यही कारण आज नेपाली समाजमा एउटा […]

बडिमालिका बिशेष

साफेंको त्यो पहिलो यात्रा: रहरको उकालो र बाध्यताको भारी

४ महिना अगाडि

“भोलि बिहान ५ बजे हिँड्नुपर्छ है!” पेश्की दिन आएका जय दाइले आँगनबाटै योजना सुनाउनुभयो। त्यो समय बाजुराको मार्तडी आसपासका मानिसका लागि अछामको साफेबगरबाट भारी बोकेर ल्याउनु नै मुख्य कमाइको स्रोत थियो। साफे-मार्तडी सडकको काम कछुवा गतिमा थियो। एकातिर जनयुद्धको त्रास, अर्कोतिर विकासको सुस्तता। हामीलाई त मनमनै सडक नबनेकै ठिक जस्तो लाग्थ्यो, किनकि भारी बोक्न पाए […]

छुटाउनु भयो कि?

भुराजनीतिको संकटमा नेपाल

४ महिना अगाडि

भू-राजनीति भनेको भूगोल, शक्ति र राजनीतिको अन्तरसम्बन्ध हो अथवा कुनै पनि देशको भौगोलिक अवस्थिति र त्यसले अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा पार्ने प्रभाव नै ‘भू-राजनीति’ हो। नेपाल जस्तो दुई विशाल र शक्तिसाली छिमेकीहरू—चीन र भारत—को बीचमा रहेको मुलुकका लागि भू-राजनीति सधैं एक संवेदनशील विषय रहिआएको छ। इतिहासकार पृथ्वीनारायण शाहले नेपाललाई “दुई ढुङ्गाबीचको तरुल” भनेर दिएको संज्ञा आजको युगमा […]

फिचर

कथा “रुखमा बाँधिएको बालक”

६ महिना अगाडि

सुर्खेत–नेपालगञ्ज बीचको त्यो सुन्दर बाटोमा यात्रा हुदै थियो। त्यही बाटोमा एक दिन म यात्रा गरिरहेको थिएँ। सिटको अगाडि बसेका हाइस्–ड्राइभर दाइको अनुहारमा थकान हुँदा–हुँदै पनि कसैलाई दुख नदिने, नरम स्वभाव झल्किन्थ्यो। गाडी धीरे–धीरे चढाइ चढ्दै थियो। गाडीको गती जस्तै, दाइको मनका कथा पनि बिस्तारै बाहिर निस्कँदै गयो। “सर, मान्छेको जीवन सधैं एउटै हुँदैन,” दाइले गाडी […]

ब्रेक्इङ न्युज

सामाजिक प्रगतिका लागि अपाङ्गतामैत्री समाज: आजको आवश्यकता

६ महिना अगाडि

हरेक वर्ष डिसेम्बर ३ लाई अन्तर्राष्ट्रिय अपाङ्गता दिवसका रूपमा मनाइन्छ। यो दिन अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको अधिकार, मर्यादा र कल्याणका लागि चेतना जगाउने विश्वव्यापी अभियानको प्रतीक हो। ३४औं अन्तर्राष्ट्रिय अपाङ्गता दिवस २०२५ को अवसरमा संयुक्त राष्ट्र संघले यस वर्षको मूल नारा (Fostering disability-inclusive societies for advancing social progress) र नेपालले “अपाङ्गता समावेशी समाजको प्रवर्धन, सामाजिक उन्नतिको […]

अन्तरवार्ता

अब महिला हिंसा होइन,समान सहभागिता र समान दृस्टिकोण हुनुपर्छ

६ महिना अगाडि

महिलाको सम्मान, सुरक्षा र समानता सुनिश्चित गर्नु केवल विकासको कुरा मात्र होइन, मानवअधिकार र सभ्य समाजको मूल आधार पनि हो। नेपालमा महिला हिंसाका घटनाहरू पछिल्ला वर्षमा निरन्तर बढिरहेका छन्। बलात्कार, बलात्कारपछि हत्या, दाइजोका नाममा कुटपिट, बोक्सीको आरोप, घरेलु यातना, साइबर अपमान, एसिड आक्रमणजस्ता घटनाहरू दैनिक समाचारका विषय बन्न थालेका छन्। यस्तो अवस्थामा हाम्रो सामाजिक चेतना, […]

पर्यटन

फस्टाएको जडिबुटी माफिया, हराउँदै गएको रानीसैनकाे भविष्य

६ महिना अगाडि

बाजुराको उत्तरी काखमा लुकेको एउटा प्राकृतिक खजाना—रानीसैन—आज सम्भावनाभन्दा धेरै संकटको पर्याय बनेको छ। सैपाल हिमालको काखमा अवस्थित यो भूभाग नेपालको सबैभन्दा अपर्याप्त रूपमा उपयोगमा नआएको, तर अत्यन्तै समृद्ध क्षमता बोकेको हिमाली क्षेत्र हो। हुम्ला, बझाङ र बाजुरालाई जोड्ने पुरानो व्यापारिक पदमार्ग यहीँबाट निस्कन्छ, जहाँ पुस्तौँदेखि तिब्बती व्यापारीहरूको आगमन–प्रस्थान हुँदै आएको छ। जडिबुटी, चौरी–याक पालन, पर्यटन, […]

विचार/ब्लग

राष्ट्रिय बा, ओली !

६ महिना अगाडि

कहिलेकाहीँ राष्ट्रमा यस्ता पात्र जन्मिन्छन्, जसले समयको धुलो हटाएर इतिहासको अनुहार देखाउँछन् । केपी शर्मा ओली त्यस्तै पात्र हुन् ,जसलाई समर्थकले “राष्ट्रिय बा” भन्छन्, र विरोधीले समेत नकार्न नसक्ने एउटा दृढ व्यक्तित्व । देशलाई आत्मसम्मान दिलाउने, सार्वभौम नीतिको मर्म बुझाउने र “नेपालीपन” लाई विश्व मञ्चमा गर्वका साथ प्रस्तुत गर्ने साहस उनीसँग छ । ओली केवल […]

देश/प्रदेश

गौमुल गाउँपालिका-३ धल्काँडाकाे ‘मैझाडो’, गोरुलाई छुट्टी दिने पर्व

६ महिना अगाडि

‎‎सामाजिक, सास्कृतिक, सद्भाव ,समान हाम्रो समाज पूर्वीय दर्शनको ज्ञान भूमि हो । सभ्यता र संस्कृतिको विशाल भण्डार हो । यही भण्डारअन्तर्गत हाम्रा चाल, चलन, रीतिरिवाज, खानपान, वेशभूषा, रहनसहन एवं मेलापर्वहरू अभ्यासमा छन् । सानो मुलुक भए तापनि दश वटा धार्मिक सम्प्रदायको समागम भूमि हो हाम्रो समाज धार्मिक सहिष्णुताको नमुना हाे । विभिन्न पर्वहरूको अभ्यास थलो […]