सोमवार, कार्तिक १०, २०७७
  • होमपेज
  • कला /साहित्य
  • साहित्यिक पुरस्कारमा सधैं रडाको

साहित्यिक पुरस्कारमा सधैं रडाको

  • शनिबार, अशोज १७, २०७७
साहित्यिक पुरस्कारमा सधैं रडाको

काठमाडौं । हालै पद्मश्री साहित्य पुरस्कार र पद्मश्री साधना सम्मानको विषयमा नेपाली साहित्य बजारमा विवादका कुरा आएका छन् । पद्मश्री साहित्य पुरस्कारको दाता संस्थाले आफ्नै मूल्यांकनका आधारमा ‘हंस’ उपन्यासका लागि सञ्जीव उप्रेतीलाई पुरस्कृत गर्ने निर्णय गरेर उप्रेतीले मञ्जुरी दिएपछि पुरस्कारको घोषणा भयो ।

त्यस्तै मोदनाथ प्रश्रितले पनि पद्मश्री साधना सम्मान ग्रहण गर्ने मञ्जुरी दिएका थिए । तर, पुरस्कारको घोषणा भएपछि उपन्यासकार उप्रेतीले प्रश्रितसँग एउटै मञ्चमा पुरस्कार ग्रहण गर्न नसक्ने भनेपछि विवाद शुरु भयो र पुरस्कृत दुवै प्रतिभाले वक्तव्यवाजी गर्न थालेपछि अन्ततः खेमलाल–हरिकला लामिछाने समाज कल्याण प्रतिष्ठान पुरस्कार नै रद्द गर्ने निर्णयमा पुग्यो । यो लेखको उद्देश्य यस पुरस्कार अस्वीकारको विषयमा विश्लेषण गर्नु नभई साहित्यिक क्षेत्रका पुरस्कारका विवाद र अस्वीकारको विषयमा चर्चा गर्नु हो ।

नेपालमा निजी क्षेत्रको सबैभन्दा पुरानो र प्रतिष्ठित पुरस्कार मदन पुरस्कार हो । वर्षभरि प्रकाशित नेपाली भाषाको उत्कृष्ट ग्रन्थलाई मदन पुरस्कार प्रदान गरिन्छ । हुन त मदन पुरस्कार सामान्यतया साहित्यिक पुस्तकहरुले नै पाउने गरेका छन् । त्यसैले कतिपयले मदन पुरस्कार साहित्यिक कृतिले पाउने पुरस्कार हो भनेर गलत बुझेको र यही गलत बुझाइकै आधारमा मदन पुरस्कारको आलोचना भएको पनि पाइन्छ ।

बेला–बेलामा मदन पुरस्कारको विषयमा विवाद आउने गरेको छ । जस्तो, वि. सं. २०४१ सालमा कञ्चन पुडासैनीले ‘प्रत्यागमन’ काव्यका लागि मदन पुरस्कार पाउँदा पृष्ठ संख्याको आधारमा त्यसलाई पुस्तक मान्न सकिँदैन, यो पुस्तिका मात्र हो भनेर विवाद भएको थियो ।

सरुभक्तले नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानले बर्सेनि आयोजना गर्ने नाटक महोत्सवमा भाग लिएर पुरस्कृत हुँदा आफ्नो टोलीका सदस्यहरुले खोजेजस्तो पुरस्कार नपाएको भन्दै वहिष्कार गरेका थिए । पछि उनी त्यही प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सदस्य बने
‘पल्पसा क्याफे’ ले मदन पुरस्कार पाउँदा प्रकाशन मितिको विवाद भएको थियो । उपन्यासमा प्रकाशन साल ईस्वी सम्वत राखिएको तर ईस्वी संवतले विक्रम सम्वतको दुई वर्षको आधा–आधा कालखण्डलाई समेट्ने भएकोले यो विवाद आएको थियो तर पछि मुद्रकले प्रकाशन मिति अघिल्लो साल नै भएको स्पष्टिकरण दिएपछि यो विवाद सामसुम भयो ।

तर, मदन पुरस्कार आजसम्म कसैले अस्वीकार गरेको घटना छैन । जगदीश शम्शेर राणाले पुरस्कार ग्रहण गरिसकेपछि प्राप्त रकम गुठीलाई नै फिर्ता दिएका थिए, त्यो अस्वीकार थिएन ।

साझा प्रकाशनबाट २०२५ सालदेखि प्रदान गरिंदै आएको ‘साझा पुरस्कार’ २०३९ मा दुई ग्रन्थ जनकलाल शर्माको ‘हाम्रो समाज एक अध्ययन’का लागि र मदनमणि दीक्षितको ‘माधवी’लाई संयुक्त रुपमा प्रदान गर्ने निर्णय भएको थियो । पुरस्कार घोषणापश्चात् दीक्षितले दुई भिन्न प्रकृतिको पुस्तक भएकाले आफूले आधा पुरस्कार नलिने भन्दै लिएनन् । जनकलाल शर्माले मात्र पुरस्कार ग्रहण गरे ।

संयुक्त राष्ट्र संघको आव्हानमा सन् १९७५ मा नेपालमा पनि अन्तरराष्ट्रिय युवा वर्ष मनाउन गठित राष्ट्रिय समितिमा कमल थापा अध्यक्ष थिए । उनकै सोच र पहलमा ‘युवा वर्ष मोती पुरस्कार’ स्थापना भएको थियो । चालिस बर्ष सम्मका युवाले पाउने सो पुरस्कारप्रति अद्यापि आकर्षण छ ।

शुरुका केही वर्ष एकल रुपमा यो पुरस्कार दिने गरिएता पनि पछिल्लो समय यो संयुक्त रुपमा दिने पुरस्कार जस्तो हुन पुग्यो । २०४८ सालको युवा वर्ष मोती पुरस्कारमा ठूलो विवाद भयो । नरेन्द्रराज प्रसाईं र किशोर पहाडीलाई संयुक्त रुपमा दिने घोषणा गरेपश्चात् किशोर पहाडीले आफूले नरेन्द्रराज प्रसाईंसँग सो पुरस्कार नलिने भन्दै अस्वीकार गरे ।

यसको कारण राजनैतिक आस्था थियो । किशोर पहाडी जुझारु प्रजातन्त्रवादी थिए भने नरेन्द्रराज प्रसाईं राजा र राजतन्त्रका हिमायती । पहाडीले पुरस्कार वहिष्कार गरे लगत्तै प्रजातन्त्रवादी लेखकहरुको संस्था मार्फत चालिसौं साहित्यकारहरुले संयुक्त बक्तब्य निकालेर समर्थन गरे ।

उता नरेन्द्रराज प्रसाईंले आफूलाई ‘थ्रेट’ आएको भन्दै ‘मेरो मोती पुरस्कार’ भन्ने लेख नै लेखे र पछि सोही शिर्षकमा पुस्तक प्रकाशित गरे । पुरस्कारको विवाद र वहिष्कारको सन्दर्भमा किशोर पहाडी र नरेन्द्रराज प्रसाईंको यो प्रकरण निकै चर्चित घटनाको रुपमा साहित्यिक जगतमा आज पनि चर्चा हुने गर्छ ।

मोती पुरस्कार मोमिला र रामप्रसाद ज्ञवालीलाई संयुक्त रुपमा दिइने निर्णय हुँदा पनि ज्ञवालीले वहिस्कार गरेका थिए । यसरी बेला बखत मोती पुरस्कारमा विवाद आउने गरेको छ । मोती पुरस्कारमा यदाकदा उमेरको विषयलाई लिएर पनि विवाद आउने गरेको छ ।

साहित्यकारले अस्वीकार गर्दा पुरस्कार, सम्म्मान नै बन्द भएका घटना पनि छन् । वानेश्वरका केही उत्साहित साहित्यकार तथा साहित्य प्रेमीहरुको समूह ‘प्रतिभा समूह’ले वर्षेनी एक अग्रज साहित्यकारलाई अभिनन्दन तथा एक युवालाई प्रतिभा सम्मान दिने गरेका थियो । रकम राशी विनाको अभिनन्दन, सम्मान भएपनि यसबाट सम्मानित हुन पाउँदा साहित्यकारहरु गर्व महशूस गर्थे ।

एक वर्ष सो समूहले अग्रज कथाकार परशु प्रधानलाई अभिनन्दित गर्ने निर्णय गर्यो । तर प्रधानले रकम विनाको यो फोश्रो अभिनन्दन वेकार छ भनेर वक्तव्य निकालिदिए । त्यसपश्चात् सो प्रतिभा समूहले अभिनन्दन र सम्मानको कार्यक्रम नै सदाको लागि बन्द गरिदियो ।

साहित्यकार सरुभक्तले नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानले बर्सेनि आयोजना गर्ने नाटक महोत्सवमा भाग लिएर पुरस्कृत हुँदा आफ्नो टोलीका सदस्यहरुले खोजेजस्तो पुरस्कार नपाएको भन्दै वहिष्कार गरेका थिए । रोचक कुरा के भने, पछि उनी त्यही प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सदस्यको रुपमा पदासिन हुन पुगे ।

हाल बन्द भएको सिताराम प्रसाईंको साहित्यिक पुरस्कार जनवादी साहित्यकार श्याम प्रसादले स्वीकार गर्दा पनि विवाद भएको थियो । तर श्यामप्रसादले स्वच्छ मनले साहित्यकारलाई कसैले पुरस्कृत गर्छ भने त्यो स्वीकार्न सकिन्छ भनेर स्पष्टिकरण दिएका थिए ।

भारतमा पनि साहित्यिक पुरस्कार अस्वीकारका घटना र विवादहरु भइरहन्छन् । प्रख्यात् हिन्दी साहित्यकार धर्मवीर भारतीले केडिया समूहको पुरस्कार ग्रहण गरेकोमा धेरैको आपत्ती थियो । किनभने पुरस्कार दाताको परिवारलाई मजदूर नेताको हत्याको आरोप लागेको थियो । तर त्यो आरोप लाग्नु अघि नै पुरस्कार घोषणा भएको थियो ।

भारतीले दातालाई सीबीआईले सफाइ दिएमात्र पुरस्कार स्वीकार गर्ने बताए । जब सीबईआईले सो हत्यामा केडिया परिवारको संलग्नता नरहेको बतायो, तब उनले पुरस्कार ग्रहण गरेका थिए ।

विश्वका विभिन्न मुलुकमा पुरस्कार अस्वीकार–वहिष्कार भएका छन् । पुरस्कार खोसिएका घटना पनि भएका छन् । विश्वमा सबैले चासो दिने नोवेल पुरस्कार पनि अस्वीकार गरिएको यौटा घटना छ । सन् १९६४ मा फ्रान्सका विश्वविख्यात अस्तित्ववादी दार्शनिक, चिन्तक साहित्यकार जाँ पाल सार्त्रले नोवेल पुरस्कार अस्वीकार गरेर विश्वमै पुरस्कार अस्वीकारको कीर्तिमान राखेका थिए ।

आफ्नो दार्शनिक चिन्तन अनुसार उनले कुनै पनि पुरस्कार कहिल्यै स्वीकारेनन् । उनले राज्यवाट पनि कुनै सेवा सुविधा लिएनन् । स्वास्थ उपचारका लागि सरकारी सहयोगको आग्रह आउँदा पनि उनले स्वीकारेनन् । सार्त्रको देहान्तपछि राज्यले अन्त्येष्टिका लागि सहयोग गर्ने प्रस्ताव गर्दा उनका परिवारका निकटतमहरुले पूरै अस्वीकार गरेका थिए ।

हुन त १९५८ मा वोरिस पास्तरनाकले पनि नोवेल पुरस्कार ग्रहण गरेनन् । तर, त्यसको कारण सरकारी दवाव थियो, लेखकको अस्वीकृती थिएन ।

यस हिसावले हेर्दा साहित्य र साहित्यकार रहुन्जेल साहित्यिक पुरस्कार रहिरहने, पुरस्कार अस्वीकारका घटना–विवाद पनि चलिनै रहने देखिन्छ । अनलाइन खवर

चर्चामा

सम्बन्धित समाचार

स्टोक्सको शतकमा राजस्थानले मुम्बईलाई हरायो
स्टोक्सको शतकमा राजस्थानले मुम्बईलाई हरायो
राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीको दसैं शुभकामना
राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीको दसैं शुभकामना
उदाउदै गरेका दिपेश समर्पण
उदाउदै गरेका दिपेश समर्पण
‘परदेशी आयो कोशेली ल्यायो’ गितको म्युजिक भिडियो सार्वजनिक
‘परदेशी आयो कोशेली ल्यायो’ गितको म्युजिक भिडियो सार्वजनिक
कैलालीमा २ किशोरीमाथि सामूहिक बलात्कार, ८ जना पक्राउ
कैलालीमा २ किशोरीमाथि सामूहिक बलात्कार, ८ जना पक्राउ
आज बडादशैँ, बिहान १० बजेर १९ मिनेटमा टीकाको उत्तम साइतधनगढीः दुर्गापक्षको मुख्य दिन आज विजयादशमी मान्यजनको हातबाट नवदुर्गाको प्रसादका रुपमा शुभ साइतको प्रतीक रातो टीका एवं समृद्धिको प्रतीक जमरा लगाएर मनाइँदैछ । घटस्थापनाका दिन स्थापना गरिएको घडाबाट अभिषेक गरी विजयादशमीको टीका लगाइन्छ ।  आश्विन शुक्ल दशमीका दिनमा मनाइने विजयादशमी पर्व आज हर्षोल्लासका साथ मान्यजनबाट दुर्गाभवानीको प्रसादस्वरुप टीका र  जमरा थापेर मनाइन्छ । नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले आज देवी विसर्जनको साइत बिहान १० बजेर ११ मिनेटमा रहेको जनाएको छ ।    टीकाप्रसाद ग्रहण गर्न साइत खोज्नेका लागि भने १० बजेर १९ मिनेटमा उत्तम रहेको समितिका अध्यक्ष प्रा डा रामचन्द्र गौतमले  जानकारी दिए । विजयादशमी आफैंँमा शुभ दिन भएकाले आज टीका लगाउन सामान्य मानिसले साइत खोज्नु नपर्ने पनि उनले बताए ।  “राज्य सञ्चालकले भने साइतमै टीका लगाउनुपर्छ, राज्य सञ्चालकले शुभसाइतमा टीका लगाउँदा प्रभु, मन्त्र र उत्साहशक्ति प्राप्त हुने शास्त्रीय वचन रहेकाले साइत दिइएको हो, साइतमै टीका लगाउँदा देवीको शक्ति प्राप्त हुन्छ” धर्मशास्त्रविद् प्रा डा गौतमले भने ।   लगाइमाग्ने पश्चिम, लगाइदिने पूर्व फर्कनुपर्ने  आज विजयादशमीको दिन चन्द्रमा कुम्भ राशिमा रहेकाले टीका लगाइमाग्ने मानिस पश्चिम फर्कनुपर्छ । टीका लगाइदिनेले भने पूर्व फर्केर बस्नुपर्ने शास्त्रीय मान्यता छ । चन्द्रमालाई दाहिने र सम्मुख पार्दा शुभ हुने भएकाले यसो गर्नुपर्ने अध्यक्ष गौतमले सुनाए ।  आजदेखि पूर्णिमासम्म मान्यजनबाट दुर्गाको प्रसादका रुपमा टीका ग्रहण गर्दा अन्य फूलका साथै घटस्थापनाका दिनमा वैदिक विधिपूर्वक राखिएको पहेँलो जमरालाई समृद्धिको प्रतीकको रुप मानी लगाइन्छ । जमराले विभिन्न रोगव्याधिमा औषधिको रुपमा काम गर्ने तथ्य वैज्ञानिकरुपमा समेत पुष्टि भइसकेको छ ।  कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण फैलिरहेकाले  जमराको रस सेवन गर्नाले रोग प्रतिरोधी क्षमता वृद्धि हुने आयुर्वेदका चिकित्सकको भनाइ छ ।    घटस्थापनामा स्थापना गरिएको पूर्ण कलशको जलबाट अभिषेक गरेपछि वर्षभर शान्ति हुने भएकाले आज मान्यजनबाट टीका र प्रसाद लगाउनुअघि अभिषेक गर्ने गरिएको हो ।  असत्यमाथि सत्य र आसुरीशक्तिमाथि दैवीशक्तिको विजयको प्रतीकका रुपमा मनाइने विजयादशमी बडादशँैंकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण दिन हो । सत्ययुगमा देवीले महिषासुर र त्रेता युगमा रामले असत्यको प्रतीक रावणमाथि आजकै दिन विजय प्राप्त गरेकाले त्यही समयदेखि विजयादशमी मनाउन शुरु गरिएको धार्मिक विश्वास छ ।  आजकै दिन मौर्यसम्राट् अशोकले शस्त्रास्त्र परित्याग गरेकाले बौद्धहरु शस्त्रपरित्याग दिवस मनाउँछन् ।  गुरु पुरोहित, हजुरबा, हजुरआमा, बा, आमा, मान्यजन तथा ठूलाबडाका हातबाट नवदुर्गाभवानीको टीका, जमरा तथा प्रसाद थापी यश, ऐश्वर्य वृद्धि, काम गर्ने क्षमतामा वृद्धि एवं दीर्घायु प्राप्त होस् भनी आशीर्वाद लिइन्छ ।    विजयादशमीमा टीका लगाइदिँदा यस्ता मन्त्रले आशीर्वाद दिने गरिन्छ  आयुद्रोणसुते श्रियं  दशरथे शत्रुक्षयं राघवे ।   ऐश्वर्यं नहुषे गतिश्च पवने मानं च दुर्योधने ।।  शौर्यं शान्तनवे बलं हलधरे दानं च कुन्तीसुते ।  विज्ञानं विदुरे भवतु भवतां कीर्तिश्च नारायणे ।।   यो मन्त्र विशेषगरी पुरुषलाई टीका लगाउँदा आशीर्वाद दिन भनिन्छ । महिलालाई भने दुर्गादेवीको स्वरुप मानेर  आशीर्वाद दिइन्छः   जयन्ती मङ्गलाकाली भद्रकाली कपालिनी  ।  दुर्गा क्षमा शिवा धात्री स्वाहा स्वधा नमोऽस्तुते ।।  आजदेखि कोजाग्रत पूर्णिमाका दिनसम्म मान्यजनबाट दुर्गाको प्रसादस्वरुप टीका, जमरा र आशीर्वाद थाप्न हिंँड्ने मानिसको बाटामा भीड लाग्ने गरे पनि यस वर्ष कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणका कारण सुरक्षित हुनुपर्नेछ । मान्यजनसँग आशीर्वाद लिन जाँदा तिनैलाई जोखिममा नपार्ने गरी सचेतता अपनाउन समितिले आह्वान गरेको छ ।   तुलजा भवानी यात्रा   महानवमीका अवसरमा आइतबार हनुमानढोकास्थित तलेजु भवानी मन्दिर कोरोनाको त्रासका कारण नखुले पनि भौतिक दूरी कायम गरी सोमबार तुलजा भवानी यात्रा भने गरिने जनाइएको छ । तलेजु भवानीको मन्दिर वर्षमा एक दिन मात्र महानवमीका दिन खोल्ने प्रचलन थियो ।   समितिले दिएको साइतमा बिहान ८ ः ४७ बजे भवानी यात्रा शुरु गरिनेछ । भवानीलाई स्थिरासन भने बिहान ९ः४९ बजे नै गरिनेछ । यसैगरी खड्गयात्रा पनि सोमबार नै गरिने जनाइएको छ ।
आज बडादशैँ, बिहान १० बजेर १९ मिनेटमा टीकाको उत्तम साइतधनगढीः दुर्गापक्षको मुख्य दिन आज विजयादशमी मान्यजनको हातबाट नवदुर्गाको प्रसादका रुपमा शुभ साइतको प्रतीक रातो टीका एवं समृद्धिको प्रतीक जमरा लगाएर मनाइँदैछ । घटस्थापनाका दिन स्थापना गरिएको घडाबाट अभिषेक गरी विजयादशमीको टीका लगाइन्छ । आश्विन शुक्ल दशमीका दिनमा मनाइने विजयादशमी पर्व आज हर्षोल्लासका साथ मान्यजनबाट दुर्गाभवानीको प्रसादस्वरुप टीका र जमरा थापेर मनाइन्छ । नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले आज देवी विसर्जनको साइत बिहान १० बजेर ११ मिनेटमा रहेको जनाएको छ । टीकाप्रसाद ग्रहण गर्न साइत खोज्नेका लागि भने १० बजेर १९ मिनेटमा उत्तम रहेको समितिका अध्यक्ष प्रा डा रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिए । विजयादशमी आफैंँमा शुभ दिन भएकाले आज टीका लगाउन सामान्य मानिसले साइत खोज्नु नपर्ने पनि उनले बताए । “राज्य सञ्चालकले भने साइतमै टीका लगाउनुपर्छ, राज्य सञ्चालकले शुभसाइतमा टीका लगाउँदा प्रभु, मन्त्र र उत्साहशक्ति प्राप्त हुने शास्त्रीय वचन रहेकाले साइत दिइएको हो, साइतमै टीका लगाउँदा देवीको शक्ति प्राप्त हुन्छ” धर्मशास्त्रविद् प्रा डा गौतमले भने । लगाइमाग्ने पश्चिम, लगाइदिने पूर्व फर्कनुपर्ने आज विजयादशमीको दिन चन्द्रमा कुम्भ राशिमा रहेकाले टीका लगाइमाग्ने मानिस पश्चिम फर्कनुपर्छ । टीका लगाइदिनेले भने पूर्व फर्केर बस्नुपर्ने शास्त्रीय मान्यता छ । चन्द्रमालाई दाहिने र सम्मुख पार्दा शुभ हुने भएकाले यसो गर्नुपर्ने अध्यक्ष गौतमले सुनाए । आजदेखि पूर्णिमासम्म मान्यजनबाट दुर्गाको प्रसादका रुपमा टीका ग्रहण गर्दा अन्य फूलका साथै घटस्थापनाका दिनमा वैदिक विधिपूर्वक राखिएको पहेँलो जमरालाई समृद्धिको प्रतीकको रुप मानी लगाइन्छ । जमराले विभिन्न रोगव्याधिमा औषधिको रुपमा काम गर्ने तथ्य वैज्ञानिकरुपमा समेत पुष्टि भइसकेको छ । कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण फैलिरहेकाले जमराको रस सेवन गर्नाले रोग प्रतिरोधी क्षमता वृद्धि हुने आयुर्वेदका चिकित्सकको भनाइ छ । घटस्थापनामा स्थापना गरिएको पूर्ण कलशको जलबाट अभिषेक गरेपछि वर्षभर शान्ति हुने भएकाले आज मान्यजनबाट टीका र प्रसाद लगाउनुअघि अभिषेक गर्ने गरिएको हो । असत्यमाथि सत्य र आसुरीशक्तिमाथि दैवीशक्तिको विजयको प्रतीकका रुपमा मनाइने विजयादशमी बडादशँैंकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण दिन हो । सत्ययुगमा देवीले महिषासुर र त्रेता युगमा रामले असत्यको प्रतीक रावणमाथि आजकै दिन विजय प्राप्त गरेकाले त्यही समयदेखि विजयादशमी मनाउन शुरु गरिएको धार्मिक विश्वास छ । आजकै दिन मौर्यसम्राट् अशोकले शस्त्रास्त्र परित्याग गरेकाले बौद्धहरु शस्त्रपरित्याग दिवस मनाउँछन् । गुरु पुरोहित, हजुरबा, हजुरआमा, बा, आमा, मान्यजन तथा ठूलाबडाका हातबाट नवदुर्गाभवानीको टीका, जमरा तथा प्रसाद थापी यश, ऐश्वर्य वृद्धि, काम गर्ने क्षमतामा वृद्धि एवं दीर्घायु प्राप्त होस् भनी आशीर्वाद लिइन्छ । विजयादशमीमा टीका लगाइदिँदा यस्ता मन्त्रले आशीर्वाद दिने गरिन्छ आयुद्रोणसुते श्रियं दशरथे शत्रुक्षयं राघवे । ऐश्वर्यं नहुषे गतिश्च पवने मानं च दुर्योधने ।। शौर्यं शान्तनवे बलं हलधरे दानं च कुन्तीसुते । विज्ञानं विदुरे भवतु भवतां कीर्तिश्च नारायणे ।। यो मन्त्र विशेषगरी पुरुषलाई टीका लगाउँदा आशीर्वाद दिन भनिन्छ । महिलालाई भने दुर्गादेवीको स्वरुप मानेर आशीर्वाद दिइन्छः जयन्ती मङ्गलाकाली भद्रकाली कपालिनी । दुर्गा क्षमा शिवा धात्री स्वाहा स्वधा नमोऽस्तुते ।। आजदेखि कोजाग्रत पूर्णिमाका दिनसम्म मान्यजनबाट दुर्गाको प्रसादस्वरुप टीका, जमरा र आशीर्वाद थाप्न हिंँड्ने मानिसको बाटामा भीड लाग्ने गरे पनि यस वर्ष कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणका कारण सुरक्षित हुनुपर्नेछ । मान्यजनसँग आशीर्वाद लिन जाँदा तिनैलाई जोखिममा नपार्ने गरी सचेतता अपनाउन समितिले आह्वान गरेको छ । तुलजा भवानी यात्रा महानवमीका अवसरमा आइतबार हनुमानढोकास्थित तलेजु भवानी मन्दिर कोरोनाको त्रासका कारण नखुले पनि भौतिक दूरी कायम गरी सोमबार तुलजा भवानी यात्रा भने गरिने जनाइएको छ । तलेजु भवानीको मन्दिर वर्षमा एक दिन मात्र महानवमीका दिन खोल्ने प्रचलन थियो । समितिले दिएको साइतमा बिहान ८ ः ४७ बजे भवानी यात्रा शुरु गरिनेछ । भवानीलाई स्थिरासन भने बिहान ९ः४९ बजे नै गरिनेछ । यसैगरी खड्गयात्रा पनि सोमबार नै गरिने जनाइएको छ ।