विचार/ब्लग

एक बिरामी कुरुवाको आँखाबाट अस्पतालको अनुभव

२ हप्ता अगाडि

अस्पताल भन्नेबित्तिकै हाम्रो मनमा दुईवटा फरक अनुभूति एकैसाथ जाग्छन्—एउटा आशाको र अर्को चिन्ताको। यहाँ मानिस पीडा लिएर आउँछ, तर निको हुने आशा पनि यहीँ बोकेर फर्किन्छ। अस्पताल केवल उपचार गर्ने ठाउँ मात्र होइन, हजारौँ मानिसका आँसु, प्रार्थना, प्रतीक्षा, खुसी र पीडाका कथाहरू जन्मिने एउटा जीवन्त संसार पनि हो। २०८३ साल असार १ गते मैले पनि […]

देश/प्रदेश

प्रदेश सरकारको महत्वकाँक्षी योजना भेडा पालन व्यवसाय

३ हप्ता अगाडि

कुनैपनि कार्यक्रम र योजना बनाउनु भन्दा पहिले पुर्व सम्भाव्यता अध्ययन,सरकारी दस्तावेजको अध्ययन,समुदायको सहभागिता,स्रोत साधनको सुनिश्चितता र बिगतका अनुभवबाट सिकेर त्यसको आधारमा योजना बनाएर अगाडी बढ्ने प्रलचन देखिन्छ तर सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले योजना छनौटमा त्यसो गरेको देखिदैन्। सुदूरपश्चिम प्रदेशका प्रदेशसभा सदस्य माननीय नरेश कुमार शाहीको समन्वयमा प्रदेश सरकार, भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालय,भेटेरीनरी अस्पताल तथा […]

विचार/ब्लग

“जा-पान, खा-पान र कमाउ-मान”

४ हप्ता अगाडि

पछिल्ला दिनहरूमा नेपाली युवाहरूको सपनाको एउटा साझा गन्तव्य बनेको छ— जापान। कोही सुनौलो भविष्य खोज्दै विद्यार्थी भिसामा, कोही सीपमूलक रोजगार (SSW) मा, त कोही व्यवसाय र आश्रित (Dependent) भिसामा यहाँ भित्रिरहेका छन्। हाल करिब ३ लाखभन्दा बढी नेपालीहरूको बसोबास रहेको जापानमा दिनहुँ नयाँ अनुहारहरू थपिने क्रम जारी नै छ। संसारकै उत्कृष्ट अनुशासन, अत्याधुनिक विज्ञान-प्रविधि र […]

विचार/ब्लग

संघर्षको बादल पन्छ्याउँदै उदाएका सूर्य: खलासीदेखि अन्तर्राष्ट्रिय चालकसम्मको प्रेरक यात्रा

१ महिना अगाडि

भनिन्छ, सङ्घर्षको जगमा उभिएर प्राप्त भएको सफलता नै सबैभन्दा दिगो र प्रेरणादायी हुन्छ। यस्तै एउटा जीवन्त उदाहरण हुन बडीमालिका ६ जडांगाका ३१ वर्षीय तन्नेरी सूर्य। बाल्यकालमै बुवा गुमाउनुको पीडा, चरम गरिबी, भयानक सडक दुर्घटना, र कोरोना महामारीमा आफ्नो ज्यानको बाजी थापेर गरिएको निस्वार्थ सेवा, यी सबै उतारचढावलाई पार गर्दै सूर्य आज सफलताको एउटा नयाँ उचाइमा […]

देश/प्रदेश

कुसन, करूवा र शुभराज सरको मुस्कान

१ महिना अगाडि

“उ त्यो कुसन त पुरानै हैन र सर?” झ्यालबाट छिरेको मार्तडीको चिसो हावालाई छिचोल्दै मैले गुरुको कोठाको कुनामा रहेको त्यो परिचित कुसनतिर इसारा गरेँ। गुरुले आफ्नो बानी बमोजिम मुसुक्क मुस्कुराउँदै भन्नुभयो, “हो बाबु! त्यो पुरानै हो। म मार्तडी आउँदा किनेको—३० वर्षअघि। यो कुसन अनि उ त्यो करुवा पनि! एउटा देसी साउजीसँग किनेको थिएँ। जति समय […]

देश/प्रदेश

“अधुरो रानीसैन यात्रा ”

२ महिना अगाडि

सुदूरपश्चिम प्रदेशको बाजुरा जिल्ला हिमाली गाउँपालिका वडा नम्बर ३ मा पर्ने साइपाल हिमालको पुर्वी बेसक्याम्प रानीसैन (रानीखर्क)को पर्यटकीय क्षेत्र विकास, देश तथा विदेशलाई चिनाउने र पर्यटन प्रवद्र्धनका आधारभूत कार्य निर्माण गर्न असल उद्देश्यले हिमाली गाउँपालिकाले गाउँ कार्यपालिकाको निर्णय बमोजिम रानीसैन बहस कार्यक्रम तय गर्‍यो । सोही अनुसार बाजुरा र हुम्ला जिल्लामा रहेका राजनितीज्ञ, जनप्रतिनिधी, प्रशासन […]

प्रवास

सुदूरपश्चिमेली समाज जापानको आठौँ अधिवेशन: ‘सौराई’ मेट्ने चौतारी र भरोसाको केन्द्र बनोस्

२ महिना अगाडि

काँधमा झुण्डिएको एउटा झोला, आँखाभरि सपना र मनभरि बाध्यता बोकेर गड्डाचौकी नाकामा लाइन लाग्ने सुदूरपश्चिमेलीहरूको कथा हिजोआज बदलिएको छ । हिजोका दिनमा रोजगारीका लागि भारतका बम्बई (मुम्बई), दिल्ली वा कालापहाड दगुर्ने गोडाहरू आज त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हुँदै जापानका हानेदा र नारिता विमानस्थलमा ओर्लन थालेका छन् । अहिले जापानमा विद्यार्थी, कामदार वा विभिन्न भिसामा भित्रिने सुदूरपश्चिमेलीहरूको […]

कला /साहित्य

भूकम्पको १० वर्ष: शंखमुलको त्यो त्रास र जापानको यो ‘कन्फिडेन्स’

३ महिना अगाडि

वीरबहादुर विष्ट–ठ्याक्कै १० वर्ष बितेछ। तर आँखा चिम्लिँदा आजै जस्तो लाग्छ— २०७२ साल वैशाख १२ गतेको त्यो कालो मध्यान्ह। म शंखमुलको एउटा पसलभित्र बसिरहेको थिएँ। एकाएक जमिन यसरी हल्लियो कि मानौं पातालबाटै केही बिष्फोट हुँदैछ। सटरहरू आफैं बन्द भए। छिमेकी पसलको भाइ र म हतार-हतार काउन्टर टेबल मुनि पस्यौँ। बाहिर ‘भूकम्प! भूकम्प!’ भन्दै मानिसहरूको रुवाबासी […]

विचार/ब्लग

धूम्रपान तथा सुर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रणको आवश्यकता

३ महिना अगाडि

आधुनिक युगमा मानिसको जीवनशैलीमा आएको परिवर्तनसँगै विभिन्न प्रकारका हानिकारक बानीहरू पनि बढ्दै गएका छन्। तीमध्ये धूम्रपान तथा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन एक गम्भीर सार्वजनिक स्वास्थ्य समस्याका रूपमा स्थापित भएको छ। सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोगले व्यक्तिको स्वास्थ्यमा मात्र नभई सामाजिक, आर्थिक तथा वातावरणीय क्षेत्रमा समेत नकारात्मक प्रभाव पार्ने गर्दछ। यसैले यसको नियन्त्रण आजको अपरिहार्य आवश्यकता बनेको छ। सुर्तीजन्य […]

विचार/ब्लग

पोलिथिन झोलाको प्रयोगलाइ निरुत्साहित पारौं

३ महिना अगाडि

आजको आधुनिक जीवनशैलीमा पोलिथिन झोला दैनिक जीवनको अभिन्न हिस्सा बनेको छ। हलुका, रंगीचंगी, टिकाउ र सजिलै प्रयोग गर्न मिल्ने भएकाले मानिसहरूलाई सहज देखिए पनि यसको प्रयोगले स्वास्थ्य, वातावरण, ऊर्जा र आर्थिक स्रोतमा गम्भीर असर पुर्याउँछ। बजारमा सामान ल्याउँदा, खानेकुरा राख्दा, तरकारी तथा अन्य दैनिक आवश्यकताका लागि प्रयोग गरिने यी झोलाहरूले हाम्रो जीवनलाई सुविधाजनक बनाउने त […]

विचार/ब्लग

राजनीतिमुक्त शिक्षाको शुक्ष्मचित्र

३ महिना अगाडि

शिक्षा कुनै पनि राष्ट्रको विकासको मेरुदण्ड हो र त्यहाँ बस्ने जनताहरूको भविष्य बनाउने एउटा सशक्त साधन हो।। विद्यालय विश्वविद्यालय अथवाशिक्षण संस्थाहरू ज्ञान सिप कलाकौशल तथा प्रवृत्ति प्राप्त गर्ने मन्दिर र भविष्यका नागरिक निर्माण गर्ने पवित्रस्थान हुन। तर, वर्तमान परिपेक्षमा नेपालका अधिकांश शिक्षण संस्थाहरू दलीय राजनीतिको भागबण्डा तथा चपेटामा परेका छन। यस्तो अवस्थामा ‘राजनीतिमुक्त शिक्षण संस्था’ […]

बडिमालिका बिशेष

फर्केर हेर्दा दुई दशकअघिको एसएलसी: बन्दुकको घेराभित्रको त्यो ‘फलामे ढोका’

३ महिना अगाडि

“ए भाई, पछाडि नफर्क!” झ्यालबाट आएको कडा आवाजले म झसंग भएँ। झ्यालमा हतियारधारी नेपाली सेनाका जवान थिए। जनयुद्ध रोकिए पनि पूर्ण शान्ति स्थापना भइसकेको थिएन। त्यो २०६२ साल चैत १० गतेको दिन थियो— मेरो एसएलसी (SLC) अन्तर्गत अङ्ग्रेजी विषयको परीक्षा। कक्षा ६ देखि पढेको आफ्नै विद्यालय भए पनि ‘फलामे ढोका’ मानिने एसएलसीको डर नै बेग्लै […]

ब्रेक्इङ न्युज

ओली र लेखकलाई पक्रन मात्र कार्की आयोग बनाईएको हो ?

३ महिना अगाडि

भदाै २३ र २४ गतेको जेन-जी आन्दोलन पछि देशमा निकै उतार चढाव भयाे । अकल्पनिय फेरबदल भयो । भदाै २३ गते बेलुकीसम्म पनि पछिल्लो २४ गते देश यसरी खरानी हाेला साेचिएको थिएन । देशकाे प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूलाई ज्यान बचाउन सेनाकाे हेलिकप्टर चाहिएला सोचिएन । देशकाे उच्च नेतृत्वका घर र सम्पत्ति निमेशमै खरानी बन्ला साेचिएन । […]

विचार/ब्लग

फागुन २१ : राष्ट्रको निर्णय, जनताको जिम्मेवारी

५ महिना अगाडि

नेपाल फेरि एक ऐतिहासिक मोडमा उभिएको छ। २०८४ सालमा हुने भनिएको आमनिर्वाचन अप्रत्याशित राजनीतिक परिस्थितिका कारण १.५ बर्ष अगाडि नै मध्यावधि निर्वाचनमा परिणत भएको छ। देशले छोटो अवधिमा पटक–पटक सरकार परिवर्तन, गठबन्धनको फेरबदल, अविश्वास प्रस्ताव र सत्ताको अंकगणितको खेल देखिसकेको छ। जनताको धैर्य, आशा र विश्वास पटक–पटक परीक्षामा परेका छन्। यही असन्तोष र अस्थिरताले अन्ततः […]

कोशी प्रदेश

“ट्रक कि बस?”— नेपालको सार्वजनिक यातायात र यात्रुको पीडा

५ महिना अगाडि

आइतबारको दिन थियाे, घर बिदामा आएको समय। तर मनमा शान्ति थिएन। अर्को दिन अफिस पुग्नै पर्ने बाध्यता थियो। त्यसैले धनगढीबाट बाजुरा (मार्तडी) नगइ नहुने अवस्था बन्यो। यात्रा गर्न निस्किँदा मनमा सधैं आशा हुन्छ — सुरक्षित रूपमा गन्तव्य पुगिएला। तर हाम्रो सार्वजनिक यातायातको वास्तविकता भने त्यो आशाभन्दा धेरै फरक छ। बसपार्कमा टिकटको अवस्था बुझ्न एक चिनेको […]

विचार/ब्लग

प्राकृतिक सुन्दरतामा धनी बाजुरा, बिकास र सुशासनमा कमजोर

५ महिना अगाडि

बाजुरा जिल्ला विकासको दृष्टिकोणले नेपालका पछाडि परेका जिल्लामध्ये एक हो। प्राकृतिक, धार्मिक र सांस्कृतिक सम्पदाले धनी भए पनि पूर्वाधार, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र सुशासनका क्षेत्रमा अझै धेरै काम गर्नुपर्ने अवस्था छ। देशमा विभिन्न राजनीतिक परिवर्तन भए !राणा शासनदेखि प्रजातन्त्र, गणतन्त्र र संघीय व्यवस्था सम्म तर बाजुराका आम नागरिकले ती परिवर्तनहरूको प्रत्यक्ष लाभ पर्याप्त रूपमा पाउन […]

विचार/ब्लग

बानादेव देवताको कथा

५ महिना अगाडि

विक्रम संवत १६०० सालको कुरा हो। नेपालमा विभिन्न राज्यहरू फैलिएका थिए। तीमध्ये कर्णाली राज्यको सिँजा राज्य पनि आफ्नो समयको शक्तिशाली र प्रसिद्ध राज्य थियो। राज्य संचालनका क्रममा एक दिन राजसभामा बैठक चलिरहेको थियो। सभा हलमा उपस्थित सदस्यहरू गम्भीर मुद्रा लिएर ऐतिहासिक निर्णयहरूमा विचार गरिरहेका थिए। तर त्यही क्रममा एक जना मानिस अचानक हास्यो। सभामा उपस्थित […]

विचार/ब्लग

पैंतीस वर्षको शासन : उपलब्धिको खोजी र उत्तरदायित्वको प्रश्न?

५ महिना अगाडि

नेपालमा बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना भएको करिब पैंतीस वर्ष पूरा भइसकेको छ। यस अवधिमा राजनीतिक परिवर्तनका नाममा धेरै आन्दोलन भए, संविधान फेरियो, शासन प्रणाली बद्लियो, तर राज्य सञ्चालनको मूल प्रवृत्तिमा अपेक्षित परिवर्तन देखिन सकेन। सरकारहरू पटक–पटक फेरिए, सत्ता गठबन्धन बने र भत्किए, तर सत्ता चलाउने राजनीतिक वर्ग प्रायः उही रह्यो। यही कारण आज नेपाली समाजमा एउटा […]

बडिमालिका बिशेष

साफेंको त्यो पहिलो यात्रा: रहरको उकालो र बाध्यताको भारी

५ महिना अगाडि

“भोलि बिहान ५ बजे हिँड्नुपर्छ है!” पेश्की दिन आएका जय दाइले आँगनबाटै योजना सुनाउनुभयो। त्यो समय बाजुराको मार्तडी आसपासका मानिसका लागि अछामको साफेबगरबाट भारी बोकेर ल्याउनु नै मुख्य कमाइको स्रोत थियो। साफे-मार्तडी सडकको काम कछुवा गतिमा थियो। एकातिर जनयुद्धको त्रास, अर्कोतिर विकासको सुस्तता। हामीलाई त मनमनै सडक नबनेकै ठिक जस्तो लाग्थ्यो, किनकि भारी बोक्न पाए […]

छुटाउनु भयो कि?

भुराजनीतिको संकटमा नेपाल

६ महिना अगाडि

भू-राजनीति भनेको भूगोल, शक्ति र राजनीतिको अन्तरसम्बन्ध हो अथवा कुनै पनि देशको भौगोलिक अवस्थिति र त्यसले अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा पार्ने प्रभाव नै ‘भू-राजनीति’ हो। नेपाल जस्तो दुई विशाल र शक्तिसाली छिमेकीहरू—चीन र भारत—को बीचमा रहेको मुलुकका लागि भू-राजनीति सधैं एक संवेदनशील विषय रहिआएको छ। इतिहासकार पृथ्वीनारायण शाहले नेपाललाई “दुई ढुङ्गाबीचको तरुल” भनेर दिएको संज्ञा आजको युगमा […]

फिचर

कथा “रुखमा बाँधिएको बालक”

७ महिना अगाडि

सुर्खेत–नेपालगञ्ज बीचको त्यो सुन्दर बाटोमा यात्रा हुदै थियो। त्यही बाटोमा एक दिन म यात्रा गरिरहेको थिएँ। सिटको अगाडि बसेका हाइस्–ड्राइभर दाइको अनुहारमा थकान हुँदा–हुँदै पनि कसैलाई दुख नदिने, नरम स्वभाव झल्किन्थ्यो। गाडी धीरे–धीरे चढाइ चढ्दै थियो। गाडीको गती जस्तै, दाइको मनका कथा पनि बिस्तारै बाहिर निस्कँदै गयो। “सर, मान्छेको जीवन सधैं एउटै हुँदैन,” दाइले गाडी […]